Phụ lục D — Cài đặt R

Phụ lục này giúp bạn chạy lại mọi phân tích trong sách trên máy của mình, và chỉ cần làm một lần. Muốn thử một ví dụ, bạn đọc thẳng dữ liệu từ trang này (Mục D.2).

D.1 Cài R và một trình soạn mã

  1. Cài R (phiên bản 4.5 trở lên) từ trang chính thức https://cran.r-project.org. Chọn bản cho Windows, macOS hoặc Linux rồi cài như mọi phần mềm khác.
  2. Cài một trình soạn mã (IDE). Có hai lựa chọn phổ biến, đều miễn phí:

Để kiểm tra cài đặt, mở R hoặc IDE rồi gõ lệnh sau; R sẽ in ra phiên bản đang dùng.

R.version.string

D.2 Đọc dữ liệu trực tiếp

Mỗi bộ dữ liệu đọc được thẳng vào R. Chẳng hạn, với bộ dữ liệu hai tỉnh:

library(readr)
hai_tinh <- read_csv("https://youcan-e64.pages.dev/nckh/data/hai_tinh.csv")

Danh sách các bộ dữ liệu và ý nghĩa từng biến có ở Phụ lục C. Các tệp CSV được lưu ở dạng Excel mở được và hiển thị đúng tiếng Việt.

D.3 Về dấu thập phân

Trong văn bản, sách viết số theo quy ước tiếng Việt (1.234,5), còn R, Excel ở chế độ quốc tế và các tệp CSV thì dùng dấu chấm thập phân. Đừng đổi thiết lập này trong R: dùng options(OutDec = ",") thì các tệp CSV bạn ghi ra có thể bị đọc sai ở máy khác. Các hàm so() và ktc() trong R/format.R chỉ đổi cách trình bày số khi đưa vào văn bản.

D.4 Khi gặp sự cố

  • Chữ tiếng Việt hiển thị sai trong R trên Windows. Dùng R 4.5 trở lên (mặc định UTF-8) và lưu mọi tệp mã ở dạng UTF-8.
  • Hình dùng phông chữ khác với sách. Sách ưu tiên phông Be Vietnam Pro; nếu máy bạn chưa có, R sẽ tự dùng một phông có sẵn, còn con số và nội dung hình vẫn giữ nguyên.
  • Quarto báo không tìm thấy R/_setup.R. Hãy chạy lệnh từ thư mục gốc của dự án, tức thư mục chứa tệp _quarto.yml.